Wyroki TSUE z 15 czerwca 2023 roku – dlaczego mają tak duże znaczenie?
wyroki TSUE

15 czerwca 2023 roku z pewnością na długo pozostanie w pamięci wszystkich Frankowiczów (a także ich pełnomocników). Nie milkną bowiem echa po wydaniu przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dwóch przełomowych orzeczeń. Choć wyroki TSUE najbardziej cieszą właśnie kredytobiorców frankowych, należy pamiętać, że dotyczą one również kredytów indeksowanych i denominowanych do innych walut obcych.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Czego dotyczyły słynne wyroki TSUE z czerwca tego roku?
  • Dlaczego mają one tak duże znaczenie dla kredytobiorców – nie tylko frankowych?
  • Czy banki mogą żądać od kredytobiorcy wynagrodzenia za korzystanie z kapitału?
  • Czy możliwe jest zawieszenie spłaty rat kredytu na czas postępowania przed sądem?

Zapraszam do lektury!

Czego dotyczyły słynne wyroki TSUE 2023?

Pierwszy wyrok w sprawie o sygnaturze C-520/21 dotyczył tego, czy strony unieważnionej w całości umowy mogą dochodzić od siebie dodatkowych roszczeń, innych niż sam zwrot świadczeń pieniężnych, które spełniły w wykonaniu umowy. Chodzi więc o wzajemne rozliczenia między bankiem a kredytobiorcą po unieważnieniu umowy kredytowej. W jeszcze większym uproszczeniu można powiedzieć, że TSUE miał odpowiedzieć na pytanie, czy banki mogą domagać się czegoś więcej niż zwrotu wypłaconego kapitału, a kredytobiorcy czegoś więcej niż zapłaconych rat, prowizji czy składek ubezpieczeniowych.

Z kolei drugie orzeczenie (sygn. C-287/22) zapadło na kanwie sporu toczonego przed Sądem Okręgowym w Warszawie. TSUE miał orzec, czy dopuszczalne jest zabezpieczenie powództwa poprzez zawieszenie spłaty rat kredytu na czas trwania postępowania sądowego.

Jakie jest stanowisko Trybunału w obu kwestiach? Odpowiadam poniżej.

Sprawa C-520/21 i kwestia możliwości dochodzenia dodatkowych świadczeń

Wynagrodzenie za korzystanie z kapitału – stanowisko banków

Ponieważ 97% spraw frankowych rozstrzyganych jest na korzyść Frankowiczów, banki wpadły w poważne tarapaty finansowe. Szukając wyjścia z patowej sytuacji, zaczęły więc podnosić, że po unieważnieniu umowy kredytu w CHF kredytobiorcy powinni zapłacić wynagrodzenie za korzystanie z udostępnionych środków. Innym rozwiązaniem ich trudnej sytuacji miałaby być waloryzacja kapitału, który banki wypłacały. Twierdziły bowiem, że w ostatnich latach nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza i w związku z tym przysługuje im (dodatkowe) roszczenie o zapłatę.

Co na to TSUE?

TSUE wydał orzeczenie zgodne z opinią Rzecznika Generalnego. Ten ostatni już w lutym br. stwierdził, że bank nie ma prawa żądać od konsumenta żadnych dodatkowych roszczeń, oprócz zwrotu kapitału kredytu i zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od momentu wezwania do zapłaty. Byłoby to niezgodne z prawem Unii Europejskiej chroniącym konsumentów. Co więcej, inne rozstrzygnięcie doprowadziłoby do sytuacji, w której banki czerpałyby korzyści gospodarcze ze swojego działania, które było przecież bezprawne. Dlaczego? Zamieszczanie w umowach kredytowych niedozwolonych postanowień (tzw. klauzul abuzywnych) jest niezgodne z prawem. Z kolei uznanie umowy za nieważną jest konsekwencją takiego działania banków.

Warto dodać, iż Trybunał stwierdził, że:

Prawo Unii nie stoi na przeszkodzie temu, by w przypadku uznania umowy kredytu hipotecznego zawierającej nieuczciwe warunki za nieważną, konsumenci żądali od banku rekompensaty wykraczającej poza zwrot zapłaconych rat miesięcznych.

Podsumowując, banki nie mogą domagać się od kredytobiorców dodatkowych opłat. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby kredytobiorcy dochodzili od banków pobocznych świadczeń.

Zawieszenie spłaty rat kredytu – czy jest możliwe? Sprawa C-287/22

Jak już wspomniałam na wstępie, druga kwestia, którą miał przesądzić TSUE, dotyczyła możliwości zabezpieczenia powództwa. Miałoby ono polegać na zawieszeniu spłaty rat kredytu na czas trwania postępowania sądowego. Pytanie prejudycjalne brzmiało:

Czy w świetle zasady skuteczności i proporcjonalności art. 6 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13 sprzeciwiają się takiej wykładni przepisów krajowych lub orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którymi sąd krajowy może – w szczególności ze względu na ciążące na konsumencie obowiązki rozliczenia się z przedsiębiorcą albo dobrą sytuację finansową przedsiębiorcy – nie uwzględnić wniosku konsumenta o zarządzenie przez sąd środka tymczasowego (zabezpieczenia powództwa) polegającego na zawieszeniu na czas trwania postępowania wykonywania umowy, która prawdopodobnie zostanie uznana za nieważną na skutek usunięcia z niej nieuczciwych warunków umownych?”

Trybunał orzekł, że zawieszenie płatności rat do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem jest jak najbardziej dopuszczalne. Ostateczna decyzja należy jednak do sądu rozpatrującego sprawę. Co więcej, konieczne będzie złożenie przez kredytobiorcę wniosku o udzielenie tego typu zabezpieczenia.

Przełomowe wyroki TSUE z czerwca 2023. Podsumowanie

Dlaczego najnowsze wyroki TSUE są tak ważne dla osób, które zaciągnęły kredyty w walucie obcej?

Obie sprawy trafiły do Trybunału Sprawiedliwości UE w trybie pytań prejudycjalnych. Nie wchodząc w szczegóły, powiem tylko, że wyrok wydany przez TSUE w tym trybie wiąże zarówno sąd odsyłający (ten, który zadał pytanie), jak i wszystkie sądy w państwach członkowskich UE. W praktyce oznacza to, że każdy polski sąd rozpatrujący podobną sprawę będzie musiał wziąć pod uwagę stanowisko TSUE. 

Co to oznacza w praktyce?

Wydane w czerwcu orzeczenia znacznie osłabią banki w walce z kredytobiorcami. Wydaje się, że obalone zostały ostatnie argumenty kredytodawców odstraszające Frankowiczów pragnących zawalczyć o swoje w związku z nieważnymi umowami kredytowymi. Banki straciły uprawnienie do dochodzenia od kredytobiorców dodatkowych opłat. Ci ostatni z kolei zyskali tę możliwość w stosunku do banków. Ponadto istnieją spore szanse, że sytuacja finansowa wielu kredytobiorców poprawi się na skutek udzielanych zabezpieczeń. Przerwy w spłacie rat kredytu powinny przynieść im wytchnienie.

Przeczytaj także: Najnowsze zmiany w prawie spadkowym

Przeczytaj
więcej